ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 380



                                               

Ad-hoc-hypothese

Een ad-hoc-hypothese is in de wetenschap en de filosofie een hypothese zonder onafhankelijke onderbouwing die wordt gebruikt om te voorkomen dat een theorie wordt gefalsifieerd. Een ad-hoc-hypothese wordt aangevoerd om een anomalie in het theoret ...

                                               

Anomalie (filosofie)

Een anomalie is een feit, of verschijnsel, of tegenspraak in een theorie die binnen een bepaald model of paradigma niet verklaard kan worden. Die anomalie is als een vreemde eend in de bijt die de hele bestaande theorie op zijn kop zet. Als in de ...

                                               

Antropomorfisme

Antropomorfisme is het toekennen van menselijke eigenschappen aan niet-menselijke wezens: het tonen of behandelen van andere dieren, goden en voorwerpen alsof ze menselijk zijn qua uiterlijk, karakter of gedrag. Het is een samenstelling van de Gr ...

                                               

Behaviorisme

Het behaviorisme is een stroming binnen de wetenschapsfilosofie die zich uitspreekt over het onderzoeksdomein en de onderzoeksmethoden van de psychologie. Het behaviorisme is dus een filosofie achter de psychologie. Behaviorism is not the science ...

                                               

Categoriaal

In de onderwijskunde duidt categoriaal onderwijs of categoraal onderwijs op het sorteren van leerlingen per categorie in homogene groepen. Het tegenovergestelde van categoriaal onderwijs wordt gemengd of comprehensief onderwijs genoemd overeenkom ...

                                               

Causale adequaatheid

Causale adequaatheid is het criterium dat er een statistische waarschijnlijkheid moet zijn tussen oorzaak en gevolg, een opeenvolging van gebeurtenissen waarvan uit ervaring bekend is dat deze zich bij herhaling voordoet. Men doet dus een kansuit ...

                                               

Clootcransbewijs

Het clootcransbewijs van Simon Stevin is een gedachte-experiment dat hij gebruikte om te laten zien hoe krachten werken op voorwerpen op een helling. Stevin gebruikt in zijn bewijs een paar heel krachtige technieken: het bewijs uit het ongerijmde ...

                                               

Coherentietheorie

De coherentietheorie, afkomstig uit de wetenschapsfilosofie, stelt dat de waarheid van een oordeel bestaat in de mate van systematische samenhang waarin het met andere oordelen kan worden gebracht. Dit houdt in dat een uitspraak wetenschappelijk ...

                                               

Confirmatie

Confirmatie is de bevestiging van een theorie of hypothese door empirisch onderzoek. Als voorspellingen vanuit een theorie onderworpen worden aan een cruciale test die succesvol verloopt, zou dit volgens de klassieke natuurwetenschappen een beves ...

                                               

Context van ontdekking

De context van ontdekking is de feitelijke gang van zaken tijdens wetenschappelijk onderzoek, het feitelijke proces van wetenschappelijke kennisverwerving. In het logisch empirisme wordt hiermee onderscheid gemaakt met de context van rechtvaardig ...

                                               

Context van rechtvaardiging

De context van rechtvaardiging is de theoretische inpassing of argumentatie van een hypothese of theorie achteraf, de logische of kentheoretische rechtvaardiging van wetenschappelijke kennisaanspraken. In het logisch empirisme wordt hiermee onder ...

                                               

Conventionalisme

Conventionalisme is een filosofische positie die stelt dat bepaalde fundamentele principes, regels of aannames gegrond zijn in conventies of overeenkomsten in een maatschappij, eerder dan in de externe werkelijkheid. Hoewel deze positie vaak aanv ...

                                               

Corroboratie

Corroboratie is een maat voor de weerstand die een hypothese of theorie heeft geboden tegen pogingen tot weerlegging. Volgens Popper was er geen sprake van verificatie bij een succesvol verlopen cruciale test, aangezien het niet uitgesloten kan w ...

                                               

Cruciale test

Een cruciale test of cruciaal experiment is een test die beslissend is voor een hypothese of theorie. Als de theorie wordt gefalsificeerd dan is deze weerlegd en kan deze verworpen worden. Indien de test succesvol verlopen is, dan is er volgens P ...

                                               

CUDOS

De CUDOS-norm, voor het eerst geformuleerd in 1942 door Robert K. Merton, is een verzameling van vier waarden die beoefenaars van wetenschappelijk onderzoek in acht zouden moeten nemen. De naam verwijst naar de Engelse beginletters: C ommunism, U ...

                                               

Demarcatiecriterium

Een demarcatiecriterium is een criterium om wetenschappelijke kennis te scheiden van pseudowetenschappelijke kennis.

                                               

Determinisme (filosofie)

Determinisme is een filosofisch concept dat stelt dat elke gebeurtenis of stand van zaken niet zomaar willekeurig is, maar een reden heeft. Die reden kan in het verleden liggen, in dat geval spreekt men van causaal determinisme. Het kan ook juist ...

                                               

Deterministisch proces

Een deterministisch proces is een opeenvolging van uitkomsten die een causaal verband hebben. In tegenstelling tot bij stochastische processen speelt toeval geen rol. Als de beginvoorwaarden gelijk zijn, dan zal de uitkomst ook altijd gelijk zijn ...

                                               

Duhem-Quinestelling

Binnen de wetenschapsfilosofie houdt de Duhem-Quinestelling in dat het niet mogelijk is om een afzonderlijke hypothese te testen. Omdat die hypothese onderdeel is van een netwerk van hypotheses, is het niet duidelijk welke hypothese er precies op ...

                                               

Eendentest

De eendentest is een gedachtegang en retorisch middel in de vorm van een inductieve redenering. De redeneerwijze is als volgt te omschrijven: "Als iets eruitziet als een eend, zwemt als een eend en kwaakt als een eend, dan is het waarschijnlijk e ...

                                               

Epistemische breuk

Een epistemische of epistemologische breuk is het moment waarop eerder aanvaarde wetenschappelijke kennis wordt verworpen. De breuk situeert zich op vlak van de kennis en hetgeen waarmee wordt gebroken is dan ook een bepaalde theorie, een bepaald ...

                                               

Evidentie

Evidentie is in de wetenschapsfilosofie het materiaal waaraan men een hypothese toetst. Dat wat evident is wordt bij voorbaat als waar aangenomen. Als de evidente stelling de hypothese ondersteunt spreekt men van positieve evidentie, als ze tegen ...

                                               

F-twist

De F-twist is het principe dat het een wetenschappelijke theorie moet worden beoordeeld op haar voorspellende vermogen, niet op haar aannames. Dit principe werd door de econoom Milton Friedman voorgesteld, maar pas benoemd door Paul Samuelson, di ...

                                               

Fallibilisme

Fallibilisme is een filosofisch principe dat stelt dat mensen fout kunnen zijn over hun overtuigingen, verwachtingen of het verstaan van de wereld. Dit betekent concreet dat een aanhanger van dit principe openstaat voor nieuw bewijs dat een voorm ...

                                               

Fenomenalisme

Fenomenalisme is een stellingname over de waarneming in de filosofie van de geest en de wetenschapsfilosofie, die stelt dat alles wat bestaat, representaties of zintuiglijke indrukken zijn van externe objecten in onze geesten en niet de objecten ...

                                               

Filosofie van de biologie

De filosofie van de biologie is een tak van de wetenschapsfilosofie die zich bezighoudt met de epistemologische, metafyische en ethische vraagstukken omtrent de biologische en biomedische wetenschappen. Hoewel filosofen zich gedurende de geschied ...

                                               

Filosofie van de chemie

De filosofie van de chemie of filosofie van de scheikunde is een tak van de wetenschapsfilosofie die zich buigt over de methodologie en de onderliggende veronderstellingen van de chemie. Pas vanaf het einde van de 20e eeuw kwam er meer aandacht v ...

                                               

Filosofie van de fysica

De filosofie van de fysica is een tak van de wetenschapsfilosofie die zich bezint over de concepten, methodes en theorieen van de natuurwetenschappen, en meer in het bijzonder van de fysica. Tot het onderzoeksveld van de moderne filosofie van de ...

                                               

Filosofische adequaatheid

Filosofische adequaatheid of epistemologische adequaatheid is het criterium dat een theorie of beschrijving overeen moet komen met filosofische ideeen en opvattingen. Dit is naast historische adequaatheid een van de eisen van de wetenschapsfiloso ...

                                               

Fysicalisme

Het fysicalisme is een filosofische veronderstelling die stelt dat alles fysisch is, en dat immateriele eigenschappen – zaken van biologische, psychologische, morele of sociale aard – voortkomen uit het fysische. Het fysicalisme staat voor de ove ...

                                               

God van de gaten

De term god van de gaten of god van de leemten heeft vooral te maken met een argument voor het soort beeld of gedachte die mensen van God kunnen hebben. De term wordt gebruikt om wat door de wetenschap nog niet ontdekt is te zien als bewijs voor ...

                                               

Historische adequaatheid

Historische adequaatheid is het criterium dat een theorie of beschrijving overeen moet komen met hoe deze historisch tot stand is gekomen. Dit is naast filosofische adequaatheid een van de eisen van de wetenschapsfilosofie. Wetenschapsfilosofie h ...

                                               

Holisme

Holisme is het idee dat de eigenschappen van een systeem niet kunnen worden verklaard door de som van alleen zijn componenten te nemen.

                                               

Hypotheses non fingo

Hypotheses non fingo, "Ik verzin geen hypotheses", is een beroemde uitspraak van Isaac Newton. Sommige wetenschapstheoretici hebben Newton om deze uitspraak bekritiseerd, want wetenschap kan niet zonder hypothesen. Newton bedoelde met zijn uitspr ...

                                               

Il faut défendre la société

Il faut défendre la société is een collegereeks van Michel Foucault uit 1976. De colleges behandelen het ontstaan van een zekere manier van geschiedschrijving, namelijk de interpretatie van geschiedenis als een eeuwig voortdurende oorlog tussen t ...

                                               

Indeterminisme

Indeterminisme is de opvatting binnen de filosofie dat vrije wil en determinisme niet samen kunnen gaan en dat er gebeurtenissen zijn die niet corresponderen met het determinisme, die dus niet het resultaat zijn van oorzakelijke gebeurtenissen. A ...

                                               

Instrumentalisme

Het instrumentalisme is een opvatting binnen de wetenschapsfilosofie waarbij gesteld wordt dat theorieen en begrippen louter instrumenten zijn. Hierbij is het van ondergeschikt belang of deze theorieen of begrippen juist of fout zijn. Wat van bel ...

                                               

International Encyclopedia of Unified Science

De International Encyclopedia of Unified Science is een boekenserie opgezet door onder anderen Otto Neurath, Niels Bohr, John Dewey, Bertrand Russell, Rudolf Carnap, Charles Morris en de Nederlanders Jacob Clay en Gerrit Mannoury. Dit werk was ee ...

                                               

Intersubjectiviteit

Met intersubjectiviteit worden die dingen bedoeld die door meerdere mensen worden gedeeld. Het woord intersubjectief stamt uit het Latijn en betekent letterlijk tussen de subjecten. Intersubjectief is niet puur subjectief, in de beleving van één ...

                                               

Kritisch rationalisme

                                               

Mechanisme (filosofie)

Mechanisme is in de filosofie het idee dat aan alle natuurlijke fenomenen een waarneembare, fysieke verklaring ten grondslag ligt. Het tegenovergestelde van mechanisme is vitalisme, de filosofische theorie dat vitale krachten in het leven aanwezi ...

                                               

Metastelling

Een metastelling is in de metalogica, de wiskundige logica en aanverwante disciplines zoals de metawiskunde een verklaring met betrekking tot stellingen die op hun beurt deel uitmaken van een andere wetenschappelijke theorie of met betrekking tot ...

                                               

Metatheorie

Een metatheorie is een wetenschappelijke theorie die een andere theorie als onderwerp van de studie heeft. Metatheorieen maken deel uit van het filosofisch georienteerde deel van een aantal andere disciplines, met name de epistemologie, de metalo ...

                                               

Methodes van Mill

De methodes van Mill zijn vijf inductieve manieren om de mate van causaliteit te onderzoeken. John Stuart Mill 1806-1873 zette deze vijf methodes uiteen in A System of Logic uit 1843: de methode van verschil de gezamenlijke methode van overeenkom ...

                                               

Middelmatigheidsprincipe

Het middelmatigheidsprincipe is de filosofische opvatting dat het onwaarschijnlijk is dat een bepaalde positie uitzonderlijk is ten opzichte van omringende. Het wordt gesteld tegenover exceptionalistische ideeen die bestaan over het zonnestelsel, ...

                                               

Les mots et les choses

Les mots et les choses is een essay van Michel Foucault op het gebied van politieke theorie, ideeengeschiedenis en discoursetheorie. Het boek is in het Nederlands onder de titel De woorden en de dingen: Een archeologie van de menswetenschappen vo ...

                                               

Naturalisme (filosofie)

Het naturalisme in de filosofie is de opvatting dat er alleen natuur bestaat. De filosofie moet daarom voortbouwen op of aansluiten bij de natuurwetenschap.

                                               

Neutraal standpunt

Een neutraal standpunt houdt in dat iemand geen voorkeur uitspreekt voor een bepaalde mening in een discussie of voor een bepaalde zijde in een geschil. Dit kan komen doordat iemand echt geen mening heeft – door gebrek aan kennis over het onderwe ...

                                               

Normale wetenschap

Normale wetenschap is een lange periode van betrekkelijke rust in de wetenschap waarbij bestaande paradigmas niet op de proef worden gesteld. Dit in tegenstelling tot revolutionaire wetenschap die een paradigmaverschuiving teweeg kan brengen. Het ...

                                               

Objectiviteit

Iets is objectief als het onafhankelijk is van de waarneming of voorkeuren van mensen: als er geen interpretatie bij nodig is. Dit staat tegenover subjectief. Het begrip heeft filosofische aspecten, en het begrip in de zin van neutraal of onparti ...

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →