Back

ⓘ Werkwoordsvervoegingen in het Nederlands



                                     

ⓘ Werkwoordsvervoegingen in het Nederlands

Dit artikel behandelt de vervoeging van werkwoorden in het Nederlands. Hier zullen geen complete vervoegingen gegeven worden.

Een vervoeging is het veranderen van de vorm van een werkwoord om bijvoorbeeld de persoon enkelvoud of meervoud: ik loop, wij lopen of de tijd aan te geven.

                                     

1. Mogelijke vervoegingen in het Nederlands

In het Nederlands worden werkwoorden vervoegd naar de volgende aspecten:

  • Persoon: Eerste, tweede of derde persoon
  • Wijs: Onbepaalde wijs infinitief, Aantonende wijs indicatief, Voorwaardelijke wijs conditionalis, Aanvoegende wijs conjunctief of subjonctief, Gebiedende wijs imperatief, Deelwoord participium en Gerundium Verbaal substantief.
  • Tijd: Onvoltooid tegenwoordige tijd O.T.T., Onvoltooid verleden tijd O.V.T., Onvoltooid tegenwoordige toekomende tijd O.T.Tk.T., Onvoltooid verleden toekomende tijd O.V.Tk.T., Voltooid tegenwoordige tijd V.T.T., Voltooid verleden tijd V.V.T., Voltooid toekomende tijd V.Tk.T., Voltooid verleden toekomende tijd V.V.Tk.T.
  • Getal: Enkelvoud of Meervoud
  • Vorm: Bedrijvende vorm actief of Lijdende vorm passief
                                     

2. Persoon en getal

In het Nederlands bestaan er twee grammaticale getallen: enkelvoud en meervoud en drie grammaticale personen.

Ik, wij, jij, gij, u, U, jullie, hij, zij, en het zijn de beklemtoonde vormen, terwijl k, we, je, ge, ie, ze en t de niet-beklemtoonde vormen der persoonlijke voornaamwoorden zijn.

Er bestaan vijf verschillende vormen voor elk werkwoord in elke tijd:

  • een meervoudsvorm
  • een vorm voor de derde persoon onder andere voor hij ie, zij ze, het t en u U)
  • een vorm voor jij je de voornaamwoorden u en U kunnen ook dit patroon volgen
  • een vorm voor gij ge de voornaamwoorden u,U en jullie kunnen ook dit patroon volgen
  • een vorm voor ik k
                                     

3. Vervoeging in de actieve vorm

Opmerking

Soms wordt het werkwoord wezen gebruikt ter vorming van de voltooide tijden

Type "rusten"

Werkwoorden met een stam op -t, type rusten, hebben slechts één t in de O.T.T.

Type "kopen", "denken"

  • kopen: stammen: koop-, O.V.T. = ik kocht, voltooid deelwoord = ge-kocht
  • denken: stammen: denk-, O.V.T. = ik dacht, voltooid deelwoord = ge-dacht

Onregelmatig

De werkwoorden zijn, gaan, staan, doen, wezen, hebben, willen, zullen, mogen, kunnen en durven zijn deels onregelmatig.
                                     

3.1. Vervoeging in de actieve vorm De onbepaalde wijs en het gerundium

Er bestaan infinitiefvormen voor de volgende tijden: O.T.T., O.Tk.T., V.T.T. en V.Tk.T.

  • De O.T.T. wordt gevormd door –en, –n, of –an bij de stam te voegen
  • Spel en
  • Te zullen spelen
  • De O.Tk.T. wordt gevormd door te zullen voor de infinitief O.T.T. te voegen
  • Gespeeld hebben
  • De V.T.T. wordt gevormd door voltooid deelwoord + de infinitief O.T.T. van hebben of zijn
  • Gespeeld te zullen hebben
  • De V.Tk.T. wordt gevormd door voltooid deelwoord + de infinitief O.Tk.T. van hebben of zijn

Als de onbepaalde wijs als zelfstandig naamwoord gebruikt wordt, wordt deze vorm ook wel gerundium genoemd.

                                     

3.2. Vervoeging in de actieve vorm De deelwoorden

Er bestaan vier deelwoorden: O.T.T.onvoltooid deelwoord of tegenwoordig deelwoord, O.Tk.T. toekomend deelwoord, V.T.T. voltooid deelwoord en V.Tk.T. voltooid toekomend deelwoord

  • Spelen de
  • Het onvoltooid deelwoord wordt gevormd door –de bij de infinitief O.T.T. te voegen.
  • Zullende spelen
  • Het toekomend deelwoord wordt gevormd door zullende voor de infinitief O.T.T. te voegen.
  • De vorming van het voltooid deelwoord hangt af van het vervoegingsmodel
  • Het voltooid toekomend deelwoord wordt gevormd door zullende hebben of zullende zijn achter de infinitief O.T.T. te voegen.

Deelwoorden worden verbogen zoals bijvoeglijke naamwoorden of zelfstandige naamwoorden, zie:

                                     

3.3. Vervoeging in de actieve vorm De aanvoegende wijs

  • Derde persoon: stam + e: hij spel e
  • O.T.T.
  • Meervoud: Infinitief O.T.T.: wij spel en, jullie ga an, zij race n
  • Eerste persoon: stam + e ik spel e of stam ik ga als de stam op een a eindigt
  • Vorming van de aanvoegende wijs
  • Tweede persoon: stam + et of stam + e zie T-regels: gij nem et, vrage jij, u weze
  • V.T.T.: O.T.T. van hebben of zijn + voltooid deelwoord: ik hebbe gespeeld, gij zijt gegaan
  • V.V.Tk.T.: O.V.Tk.T. van hebben of zijn + voltooid deelwoord: ik zoude gespeeld hebben, gij zoudet gegaan zijn
  • O.V.T.: afhankelijk van het vervoegingsmodel
  • O.Tk.T.: O.T.T. van zullen + Infinitief O.T.T.: ik zulle spelen
  • V.Tk.T.: O.Tk.T. van hebben of zijn + voltooid deelwoord: ik zulle gespeeld hebben, gij zullet gegaan zijn
  • O.V.Tk.T.: O.V.T. van zullen + Infinitief O.T.T.: ik zoude spelen
  • V.V.T.: O.V.T. van hebben of zijn + voltooid deelwoord: ik hadde gespeeld, gij waret gegaan


                                     

3.4. Vervoeging in de actieve vorm De voorwaardelijke wijs

  • Vorming van de voorwaardelijke wijs
  • O.T.T.:O.V.T. van de aantonende wijs van zullen + Infinitief O.T.T.: ik zou spelen
  • V.T.T.: O.T.T. van hebben of zijn + voltooid deelwoord: ik zou gespeeld hebben, gij zoudt gegaan zijn
                                     

3.5. Vervoeging in de actieve vorm De gebiedende wijs

  • O.T.T.
  • Meervoud: stam + t speel t!
  • Vorming van de gebiedende wijs
  • Enkelvoud: stam speel! of stam + t beleefd Gaa t u zitten
  • V.V.Tk.T.: O.V.Tk.T. van hebben of zijn + voltooid deelwoord: zoudt gespeeld hebben
  • V.V.T.: O.V.T. van hebben of zijn + voltooid deelwoord: had gespeeld
  • O.V.Tk.T.: O.V.T. van zullen + Infinitief O.T.T.: zou spelen!
  • V.T.T.: O.T.T. van hebben of zijn + voltooid deelwoord: hebt gespeeld
  • V.Tk.T.: O.Tk.T. van hebben of zijn + voltooid deelwoord: zult gespeeld hebben
  • O.V.T.: afhankelijk van het vervoegingsmodel
  • O.T.Tk.T.: O.T.T. van zullen + Infinitief O.T.T.: zal spelen!
                                     

3.6. Vervoeging in de actieve vorm Opmerking

Soms wordt het werkwoord wezen gebruikt ter vorming van de voltooide tijden

                                     

3.7. Vervoeging in de actieve vorm Type spelen

  • Voltooid deelwoord: ge + stam + d ge speel d
  • Vorming der deelwoorden
  • Eerste persoon: stam + de ik speel de
  • Derde persoon: stam + de: hij speel de
  • Meervoud: stam + den: wij speel den
  • Vorming van de aantonende wijs
  • Tweede persoon: stam + de of stam + det zie T-regels en D en T in de Nederlandse spelling: jij speel de, speel de jij, gij speel det, speel det gij
  • O.V.T.
  • Meervoud: stam + den: wij speel den
  • Derde persoon: stam + de: hij speel de
  • O.V.T.
  • Eerste persoon: stam + de ik speel de
  • Vorming van de aanvoegende wijs
  • Tweede persoon: stam + de of stam + det zie T-regels: jij speel de, speel de jij, gij speel det, speel det gij
  • O.V.T.
  • Vorming van de gebiedende wijs
  • Enkelvoud: stam + de of stam + det: speel de!, speel det u!
  • Meervoud: stam + det: speel det!


                                     

3.8. Vervoeging in de actieve vorm Type "werken"

Werkwoorden die volgens werken ik werkte vervoegd worden, hebben in de O.V.T. en het voltooid deelwoord een -t-, waar spelen een -d- heeft:
  • Vorming der deelwoorden
  • Voltooid deelwoord: ge + stam + t ge werk t
  • O.V.T.
  • Vorming van de aantonende wijs
  • Tweede persoon: stam + te of stam + tet zie T-regels en D en T in de Nederlandse spelling: jij werk te, werk te jij, gij werk tet, werk tet gij
  • Eerste persoon: stam + te ik werk te
  • Meervoud: stam + ten: wij werk ten
  • Derde persoon: stam + te: hij werk te
  • Meervoud: stam + ten: wij werk ten
  • Derde persoon: stam + te: hij werk te
  • Tweede persoon: stam + te of stam + tet zie T-regels: jij werk te, werk te jij, gij werk tet, werk tet gij
  • Vorming van de aanvoegende wijs
  • Eerste persoon: stam + te ik werk te
  • O.V.T.
  • Enkelvoud: stam + te of stam + tet: werk te!, werk tet u!
  • Meervoud: stam + tet: werk tet!
  • O.V.T.
  • Vorming van de gebiedende wijs


                                     

3.9. Vervoeging in de actieve vorm Type "rusten"

Werkwoorden met een stam op -t, type rusten, hebben slechts één t in de O.T.T.
                                     

3.10. Vervoeging in de actieve vorm Type "kopen", "denken"

  • kopen: stammen: koop-, O.V.T. = ik kocht, voltooid deelwoord = ge-kocht
  • denken: stammen: denk-, O.V.T. = ik dacht, voltooid deelwoord = ge-dacht
                                     

3.11. Vervoeging in de actieve vorm Gemengd

Sommige werkwoorden hebben een "gemengde", dat wil zeggen een deels zwakke en deels sterke vervoeging:

  • vragen: stam: vraag-, O.V.T. = ik vroeg sterk, voltooid deelwoord = ge-vraag-d zwak
  • lachen: stam: lach-, O.V.T. = ik lach-te zwak, voltooid deelwoord = ge-lach-en sterk
                                     

3.12. Vervoeging in de actieve vorm Onregelmatig

De werkwoorden zijn, gaan, staan, doen, wezen, hebben, willen, zullen, mogen, kunnen en durven zijn deels onregelmatig.
                                     

4. Passieve vervoeging

In het passief wordt het werkwoord worden vervoegd zoals gaan, stammen wordt O.T.T., werd O.V.T) gebruikt in de onvoltooide tijden een der werkwoorden zijn of wezen in de voltooide tijden, deze werkwoorden worden dan gevolgd door het voltooid deelwoord van het vervoegde werkwoord.

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →